Beijing vắng cả hai hạt giống đầu: Một trận thua nằm trọn ở cú trả bóng

Set đầu tiên bước sang game thứ sáu, Aryna Sabalenka có năm cơ hội bẻ giao bóng và không tận dụng được cơ hội nào. Đến cuối set, cô đổi mũ, kéo vành xuống che nắng, rồi bước vào set hai với dáng đi của một người đã đoán trước kết cục. Khi xem lại băng ghi hình trận đấu ở Beijing, điều đọng lại trong tôi không phải những cú giao bóng nặng, mà là khoảnh khắc một tay vợt nhận ra vũ khí quen thuộc của mình đã hết tác dụng trước một đối thủ trẻ hơn.

Nikola Bartunkova, hai mươi tuổi, xếp hạng 34, hạt giống số 26, bước vào sân với tư cách người bị đánh giá thấp hơn hẳn. Cô rời sân với một suất vào vòng 16. Cùng ngày, Elena Rybakina, tay vợt số một thế giới đang bảo vệ ngôi đầu, gục ngã ngay trận ra quân trước Alina Charaeva. China Open mất cả hai hạt giống đầu chỉ trước vòng đấu loại mười sáu người, một điều hiếm khi xảy ra ở một giải WTA 1000.

Giải đấu ở Bắc Kinh nằm ở một vị trí đặc biệt trong lịch thi đấu. Đây là chặng hard-court châu Á, diễn ra ngay sau US Open, trước khi mùa giải khép lại trong nhà và trước vòng chung kết WTA. Nói cách khác, đây là cửa sổ mà mọi tay vợt hàng đầu đều bước vào trong trạng thái kiệt sức tích lũy: sau hai tuần căng thẳng ở New York, họ phải lập tức di chuyển nửa vòng trái đất và tiếp tục thi đấu vì nghĩa vụ của một giải 1000 điểm.

Rybakina nói thẳng điều đó sau thất bại. Cô không có đủ thời gian hồi phục sau US Open, và cảm giác đau ở bàn chân đã trở lại. Với một tay vợt mà toàn bộ lối chơi dựa trên giao bóng cộng cú đánh đầu tiên, một bàn chân đau không phải chi tiết nhỏ. Nó làm lung lay chính cái nền móng mà cô đứng lên để giữ ngôi số một.

Sabalenka bước vào Beijing trong một quỹ đạo khác. Cô không nhắc đến chấn thương. Cô nhắc đến những cú trả bóng. Sau trận, cô thừa nhận mình trả bóng không hiệu quả dưới ánh nắng và bóng râm xen kẽ của sân đấu. Đó là một lời thú nhận thẳng thắn, và cũng là đầu mối để đọc trận đấu này cho đúng.

Cần nói thêm một điều về bối cảnh. Cả hai tay vợt đều bước vào giải trong tình trạng thiếu một khối hồi phục trọn vẹn sau US Open. Nguyên nhân nằm ở lịch thi đấu, chứ không ở một tai nạn thể chất. Khi một giải 1000 điểm bắt buộc nằm sát ngay sau một Grand Slam, người ta không còn lựa chọn giữa việc thi đấu hay nghỉ ngơi. Người ta chỉ còn lựa chọn giữa việc giữ điểm số hay giữ sức khỏe.

Bảng thống kê của trận đấu kể một câu chuyện mà tỷ số không kể hết. Sabalenka giao bóng vào sân 71%, một con số cao thuộc nhóm đầu của tour. Nhưng cô chỉ thắng 54% số điểm khi giao bóng một. Đối thủ của cô thắng tới 82% số điểm khi giao bóng một. Khoảng cách 28 điểm phần trăm, cùng với tỷ lệ vào sân cao hơn, nói lên điều quan trọng nhất: giao bóng của Sabalenka vào sân nhưng không gây sát thương. Với một tay vợt mà cả hệ thống trò chơi xây trên công thức giao bóng cộng một cú thuận tay, việc đối thủ đọc được quả giao bóng và vô hiệu hóa cú đánh tiếp theo là bản án rõ ràng nhất.

Hai con số nữa khép lại bức tranh. Sabalenka chuyển hóa 0/5 cơ hội bẻ giao bóng và thắng 0/9 game trả bóng. Bartunkova cứu thành công cả năm cơ hội bẻ giao bóng mà cô đối mặt và giữ được cả chín game giao bóng của mình. Đây không còn là chuyện may mắn của một ngày. Khi bạn có năm cơ hội trong một set và bỏ lỡ tất cả, trong khi đối thủ không để lọt một cơ hội nào, thì vấn đề nằm ở cấu trúc những pha bóng trung tính, chính những pha bóng sinh ra cơ hội bẻ giao bóng.

Điểm ngoặt mà trận đấu chỉ ra nằm ở game thứ sáu của set một. Sabalenka đã thua game giao bóng mở màn, dấu hiệu của một khởi đầu chậm. Cô tạo ra năm cơ hội bẻ lại và không chuyển hóa được cái nào. Bartunkova sau đó khép set bằng hai game giữ bóng liên tiếp. Sang set hai, kịch bản lặp lại: Sabalenka bị bẻ giao bóng, và cô không tạo được một cơ hội bẻ nào trong cả set. Đây là một trận thua nằm trọn trong game trả bóng, từ đầu đến cuối.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, khi một tay vợt giao bóng vào sân 71% mà vẫn thua, người ta thường đổ lỗi cho tâm lý. Tôi không nghĩ vậy. Giao bóng vào sân là một kỹ năng; biến nó thành điểm số là một kỹ năng khác. Sabalenka thực hiện được điều thứ nhất và thất bại ở điều thứ hai, và sự thất bại đó có địa chỉ cụ thể: vị trí đứng trả bóng, khả năng đọc bóng, và những cú đánh đầu tiên sau giao bóng. Tôi già rồi, nên chỉ tin những gì mình đã chứng kiến, không tin những gì người ta kể lại.

Có một cách đọc dễ dãi cho trận thua này: ánh nắng Bắc Kinh. Đúng là điều kiện ánh sáng đổi liên tục giữa vùng nắng và vùng râm có thể ảnh hưởng đến việc đọc bóng, và Sabalenka đã nói điều đó. Nhưng cả hai tay vợt đều phải thi đấu qua những vùng sân xen kẽ ấy. Điều kiện là như nhau; người xử lý nó tốt hơn đã thắng. Lấy ánh nắng làm lời bào chữa là cách nói nửa vời.

Cách đọc thứ hai còn dễ dãi hơn: cho rằng quần vợt nữ đang mất ổn định ở đỉnh. Hai thất bại trong cùng một tuần tạo nên một tín hiệu, nhưng chưa tạo nên một xu hướng. Điều đáng chú ý hơn nằm ở chỗ khác. Thành tích đối đầu giữa Sabalenka và Bartunkova giờ là 1-1, sau khi Bartunkova từng thua ở Berlin với tỷ số sát nút. Một tay vợt hai mươi tuổi đã thua một cựu số một rồi học cách đánh bại cô ấy. Kết quả ấy vẽ nên chân dung của một người đang lên, đã giải xong bài toán mà đối thủ từng đặt ra. Thế hệ mới xem highlight, còn tôi xem cả những phút bù giờ của một đời người.

Điều đáng lo với Sabalenka không nằm ở Beijing. Cô đã không thắng danh hiệu nào kể từ cú đúp Indian Wells và Miami hồi đầu năm. Cô thua trận chung kết US Open trước Rybakina, trận thua khiến cô mất ngôi số một. Giờ là một thất bại ở vòng ba trước tay vợt hạng 34. Ba dữ kiện độc lập, cùng một hướng, trải dài qua nhiều tháng. Chúng vẽ nên một đoạn dốc có điểm khởi đầu rõ ràng, kéo dài hơn một ngày tồi tệ.

Còn với Rybakina, mối lo có gốc rễ thể chất. Bàn chân đau tái phát là loại tín hiệu mà một tay vợt phụ thuộc vào giao bóng không thể xem nhẹ. Cô bước vào một giải 1000 điểm để bảo vệ ngôi số một trong khi chưa hồi phục sau US Open. Đó là một canh bạc tính điểm điển hình, và cái giá của nó có thể là chính ngôi vị ấy.

Về mặt thương mại, một giải 1000 điểm mất cả hai hạt giống đầu trước vòng 16 là một tổn thất cho sản phẩm giải đấu. Khán giả đến sân và người xem truyền hình mua vé để xem những cái tên lớn nhất. Khi cả hai cái tên ấy rời cuộc chơi sớm, giá trị cạnh tranh của phần còn lại của tuần đấu giảm xuống, và đó là bài toán mà ban tổ chức lẫn đơn vị nắm bản quyền đều phải tính.

Sân vận động trống vắng, tôi hiểu mình không chỉ đưa tin, mà giữ nhịp thở cho một niềm tin. Nhưng niềm tin ấy cần được đặt đúng chỗ. Sau mỗi thất bại lớn, điều tôi muốn biết không phải ai đang giữ ngôi số một, mà là ai sẽ ngồi lại trong phòng tập vào tháng Mười hai để sửa lại cú trả bóng và đôi bàn chân. Người ta nhớ giá chuyển nhượng, còn tôi nhớ ánh mắt người đội trưởng khi ký bản hợp đồng cuối. Với Sabalenka và Rybakina, tờ hợp đồng ấy chưa đến hạn, nhưng bút đã đặt trên bàn.