Không bàn thắng, không chiến thắng: Tottenham ở vị trí 17 và tuyên bố 'một trăm phần trăm' của O'Hara

Bốn vòng đấu, 360 phút bóng lăn, không một bàn thắng. Hai điểm. Vị trí thứ mười bảy trên bảng xếp hạng Ngoại hạng Anh. Đó là tất cả những gì Tottenham để lại sau bốn vòng đầu của mùa giải thường niên, và cũng là tất cả những gì cần để một tuyên bố trị giá hàng trăm triệu euro tự tan ra giữa không khí.

Tôi ngồi xem lại đoạn băng cũ ở Incheon, nơi tôi từng quay một tiền đạo mười chín tuổi sút bóng vào lưới trống giữa sân vận động mười hai nghìn chỗ không một bóng người. Cậu ấy quỳ xuống, ôm mặt, không ai chạy tới ăn mừng cùng. Sân vận động trống, nhưng ký ức đông đúc. Bốn trận không bàn thắng của Tottenham khác về hình thức nhưng giống về bản chất: một tập thể đang tấn công vào khoảng không.

Trên sóng talkSPORT, Jamie O'Hara, ba mươi chín tuổi, cựu cầu thủ Tottenham và là cổ động viên của chính đội bóng này, nói rằng Spurs có thể vô địch Bundesliga "một trăm phần trăm". Lý lẽ của ông gọn đến mức gây sốc: các anh chỉ cần đánh bại Bayern Munich. Jason Cundy ngồi cạnh phản đối, và thế là đủ cho một cuộc tranh luận lan khắp các nền tảng trong vòng vài giờ.

Điều đáng chú ý là những dữ kiện thật trong cùng đoạn hội thoại ấy lại nằm ở phía đối lập. Tottenham xếp thứ mười bảy. Bốn trận, hai điểm, không bàn thắng. Các câu lạc bộ Ngoại hạng Anh chi 3,77 tỉ euro trong kỳ chuyển nhượng gần nhất, gấp khoảng năm lần tổng chi của Bundesliga. Tottenham một mình chi 202 triệu euro cho ba cái tên: Sandro Tonali, hai mươi sáu tuổi, đến từ Newcastle; Mateus Fernandes, hai mươi mốt tuổi, từ West Ham; và Savinho, hai mươi hai tuổi, từ Man City.

Tôi muốn dừng ở đây lâu hơn một chút. Nếu mức 3,77 tỉ euro là đúng và thật sự gấp năm lần Bundesliga, thì tổng chi của Bundesliga rơi vào khoảng 754 triệu euro. Chia cho mười tám câu lạc bộ, trung bình mỗi đội Đức chi khoảng 42 triệu euro. Tottenham chi gần gấp năm lần mức trung bình đó, chỉ cho ba cầu thủ, và hiện đứng thứ mười bảy với hai điểm trong tay.

Sự tương phản ấy là điểm mà các bản tin ngắn thường bỏ qua: sức mạnh tài chính của một giải đấu không tự động chuyển hóa thành sức mạnh thể thao của từng câu lạc bộ trong giải đó. Ngoại hạng Anh có thể mua gần như mọi cầu thủ mà châu Âu muốn bán. Tottenham vẫn phải tự ghi bàn, và suốt bốn vòng họ không làm được.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, một đội không ghi bàn trong bốn trận liên tiếp thường rơi vào một trong ba trạng thái rất khác nhau: tạo cơ hội kém, dứt điểm kém, hoặc lịch thi đấu quá khó. Ba trạng thái ấy cần ba cách xử lý hoàn toàn khác nhau. Bản tin gốc không cung cấp chỉ số bàn thắng kỳ vọng, không có số lần dứt điểm trúng đích, không có chỉ số pressing, cũng không có thời lượng kiểm soát bóng. Thiếu những thứ đó, mọi phán đoán chiến thuật chỉ còn là suy diễn.

Cái chúng ta có là kết quả, và kết quả thì tàn nhẫn. Hai điểm sau mười hai điểm tối đa là nhịp độ của một cuộc chiến trụ hạng, không phải của một dự án châu Âu. Với một huấn luyện viên được cho là theo đuổi lối chơi kiểm soát bóng và triển khai có cấu trúc như Roberto De Zerbi, việc không ghi được bàn nào trong bốn trận đặt ra nghi vấn về khâu chuyển hóa từ tuyến dưới lên tuyến cuối. Nhưng đó là giả thuyết, chưa phải kết luận.

Hồ sơ tài sản của ba bản hợp đồng lại hợp lý về dài hạn. Fernandes hai mươi mốt tuổi và Savinho hai mươi hai tuổi nằm trong nhóm tài sản đang lên, còn Tonali hai mươi sáu tuổi ở đỉnh cao sự nghiệp. Cấu trúc tuổi này giúp giảm rủi ro mất giá so với việc ký hợp đồng dài với cầu thủ đã qua sườn dốc. Điều nó không giải quyết được là áp lực tức thời: khi đội chi 202 triệu euro và vẫn đứng thứ mười bảy, người ta không đo bằng biểu đồ giá trị mà đo bằng bảng tỷ số.

Trang chuyển nhượng cho thấy một bức tranh lớn hơn. Ngoại hạng Anh chi 3,77 tỉ euro, gấp khoảng năm lần Bundesliga. Nguồn lực ấy có thật, và nó lý giải vì sao các câu lạc bộ Anh có thể mua cầu thủ mà các đội Đức, Ý, Pháp không theo nổi. Nhưng kết quả châu Âu mùa này lại vẽ một đường khác: PSG đánh bại Arsenal trong trận chung kết Champions League, Liverpool là câu lạc bộ Anh duy nhất còn lại ở vòng tứ kết, Aston Villa vô địch Europa League còn Nottingham Forest vào bán kết. Ngoại hạng Anh giàu nhất, nhưng không độc quyền chiến thắng ở các cúp châu Âu.

Nếu tôi chỉ nhìn vào bảng dữ kiện khô, tôi sẽ bỏ mất phần khó nhất. Ký ức tập thể có một điểm mù đặc biệt: chúng ta nhớ cái giá, nhớ câu đùa, nhớ khoảnh khắc, nhưng quên quá trình. Mùa hè 2026 ở Nga, tôi ghi được chín mươi sáu thủ môn dự bị trong ba mươi hai đội tuyển không chơi một phút nào, và họ vẫn khóc khi đội nhà dừng bước. Thủ môn dự bị — những nhà thơ không được xuất bản. Họ không chạm trái bóng, nhưng họ giữ cả thế giới.

Tôi đọc tuyên bố của O'Hara theo cách đó: một câu thơ hơn là một bản dự báo. Nó vang lên vì nó đến từ trái tim của một người yêu đội bóng cũ, không phải từ một mô hình dữ liệu. Và Cundy, người phản đối, cũng không hoàn toàn đúng khi lấy Atlético Madrid làm phản ví dụ. Cả hai bên đang nói về hai thứ khác nhau: một người nói về tiềm lực tài chính của cả giải, người kia nói về phong độ của một đội.

Đây là điểm mù mà tôi thấy rõ nhất sau nhiều năm đứng sau máy quay. Người ta thường gộp sức mạnh của hệ thống vào sức mạnh của cá nhân, rồi ngạc nhiên khi kết quả không khớp. Một giải đấu có thể chi 3,77 tỉ euro và vẫn không có đội nào vô địch Champions League. Một câu lạc bộ có thể chi 202 triệu euro và vẫn không ghi nổi một bàn sau bốn vòng.

Tiếng vỗ tay không ai nghe vẫn là tiếng vỗ tay. Tottenham chi 202 triệu euro và nhận về hai điểm. Cả hai sự kiện đều đúng, và chúng không triệt tiêu nhau.

Điều tôi chờ đợi ở những vòng tới không phải là một chiến thắng cho vừa lòng dư luận, mà là dấu hiệu cho thấy Tottenham đang tạo ra cơ hội. Bàn thắng sẽ đến hoặc không đến; cách đội bóng tạo ra chúng mới là thứ nói lên liệu 202 triệu euro kia đang được dùng đúng hay đang bị đốt. Nếu các chỉ số cơ hội vẫn ở mức rất thấp sau hai hoặc ba vòng nữa, vấn đề không còn nằm ở may mắn, mà nằm ở cấu trúc tấn công. Khi đó, áp lực lên De Zerbi sẽ không còn là chuyện của giới truyền thông.

Còn với O'Hara, câu "một trăm phần trăm" sẽ sống một trong hai số phận. Nếu Tottenham khởi sắc, người ta gọi ông là trung thành. Nếu không, nó thành câu đùa được chia sẻ lại mỗi lần đội nhà sút bóng ra ngoài. Bóng đá không xử tử những người nói quá, chỉ ghi lại lời họ nói và đặt cạnh bảng tỷ số.

Mùa giải là một bài thơ dài, và bốn vòng chỉ là một dòng. Nhưng có những dòng mở đầu đã đặt nhịp cho cả bài, và Tottenham đang đặt nhịp bằng sự im lặng. Tôi sẽ còn quay tiếp, chậm rãi, chờ đến khoảnh khắc một ai đó chạm bóng và cả khán đài cùng thở. Nếu khoảnh khắc ấy đến muộn, nó vẫn đáng để chờ.